( 19648 - 19595 ) فرموده است : لكأنّي أنظر إلى ضلّيل قد نعق بالشّام . . . اين بيان ، از جمله آينده گوييهاى آن حضرت است ، وگفته شده كه ضلّيل يعنى بسيار گمراه اشاره به سفيانى دجّال است ونيز گفته‌اند كه منظور معاوية است ، زيرا وى سلطنت خود را در شام بنياد نهاد ، ودعوت خود را از آن جا آغاز كرد ، ودر زمان حيات أمير مؤمنان ( ع ) به أطراف كوفه وشهر انبار شبيخون زد ، واين مطالب را پيش از اين شرح داده‌ايم . واين كه فرموده است فحص براياته . . . كناية است از دست اندازى معاوية به شهر كوفه وپيرامون آن ، واستعاره واژه فحص در اين جا به مناسبت شباهت كار اوست با مرغ سنگخواره كه محلّ تخم گذارى أو را مفحص مىگويند . همچنين است جمله فغرت فاغرته كه كناية است از يورش بردن وشبيخون زدن به مردم ، واين به مناسبت شباهتى است كه با يورش شير به شكار خود دارد . وعبارت اشتداد شكيمته اشاره است به سركشى وشدّت يورش أو واين اصطلاح است براي أسب سركش كه به لجام قوى وسخت نياز دارد ، ونيز ثقلت وطأته كناية است بر بسيارى قدرت أو در زمين وفشار أو بر مردم . ومناسبتر اين است كه اين بيان اشاره به عبد الملك بن مروان باشد كه از چگونگى أحوال وطغيان وسركشى أو در روى زمين ، پيش از اين سخن رفته است . براي فتنه لفظ عض ( گزيدن ) را استعاره آورده است ، زيرا فتنه وگزيدن ، هر دو با سختى ودرد توأم مىباشند ، وبا ذكر أنياب ( دندانها ) براي فتنه وأبناء ( فرزندان ) براي مردم ، اين استعاره را ترشيح « 1 » داده وتكميل فرموده است ، ونيز واژه موج را براي جنگ استعاره آورده ، واين كناية است از درهم ريختگى ناشى از كشتارها وبيم وهراسهايى كه جنگ به همراه دارد ، وبراي روزها واژه كلوخ را

--> ( 1 ) اگر در استعاره أموري را ذكر كنند كه با مستعار منه مناسبت داشته باشد آن را استعاره مرشّحه مىنامند ، ونتيجهء آن تأكيد تشبيه است . فرهنگ معارف اسلامى ( مترجم )